Versoepeling CO2-regels levert industrie nauwelijks lagere energierekening op

Het versoepelen van het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS) levert energie-intensieve bedrijven maar een beperkte kostenbesparing op. Tegelijkertijd kan de CO2-uitstoot binnen het systeem tot 2050 met maar liefst 33 procent toenemen. Dat concluderen het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een analyse van voorstellen van de Europese Commissie.

Centraal staat het EU-ETS, waarbinnen grote industriële bedrijven voor hun CO2-uitstoot emissierechten moeten bezitten. Het aantal beschikbare rechten wordt nu geleidelijk verminderd, waardoor uitstoten duurder wordt en bedrijven worden gestimuleerd om te verduurzamen.

De Europese Commissie wil dat tempo nu vertragen. CPB en PBL onderzochten onder meer een versoepeling van het emissieplafond. In plaats van dat het aanbod van nieuwe emissierechten rond 2039 naar nul gaat, zou dat moment bij een lineaire doortrekking van het voorstel opschuiven naar 2047. Overtollige rechten zouden zo minder snel definitief van de markt verdwijnen.

Volgens de planbureaus is dat effect echter beperkt. De prijs van emissierechten zou door de aanpassingen ongeveer 14 procent lager kunnen uitvallen. Voor een industrieel bedrijf dat aardgas gebruikt, vertaalt zich dat naar ongeveer 2 euro lagere CO2-kosten per megawattuur gas, wat neerkomt op ongeveer 3 procent van de huidige gasprijs. Daarmee weegt de besparing nauwelijks op tegen de veel grotere stijging van de energieprijzen waarmee de industrie de afgelopen jaren te maken heeft gekregen.

Fors meer uitstoot

Tegenover de beperkte kostenbesparing staat een aanzienlijk klimaateffect. CPB en PBL berekenen dat de onderzochte aanpassingen tot 2050 kunnen leiden tot ongeveer 2,9 gigaton extra CO2-uitstoot binnen het EU-ETS. Dat is 33 procent meer dan zonder de wijzigingen. Bijna 80 procent daarvan wordt veroorzaakt doordat langer nieuwe emissierechten beschikbaar blijven.

De onderzoekers verwachten dat bedrijven door de ruimere beschikbaarheid van emissierechten minder snel investeren in maatregelen om hun uitstoot te verminderen. Daarnaast kan de handel in emissierechten minder stabiel worden doordat de marktstabiliteitsreserve eerder uitgeput raakt. Die reserve is juist bedoeld om grote schommelingen in het aanbod en de prijs van emissierechten te dempen.

Concurrentie

Daarmee lijkt de voorgestelde ETS-versoepeling slechts een beperkt antwoord te geven op een van de grootste problemen van de Europese basis- en maakindustrie: het verschil in energiekosten met concurrenten buiten Europa. Juist sectoren als de staalindustrie staan daardoor onder druk, terwijl Europa tegelijkertijd minder afhankelijk wil worden van buitenlandse leveranciers.

Of de Europese ETS-aanpassingen daadwerkelijk worden ingevoerd, staat bovendien nog niet vast. Over de voorstellen moet in Brussel verder worden onderhandeld en de standpunten van de lidstaten lopen uiteen.

• Download de publicatie (PBL)