Podcast ‘De illusies van veiligheidsleiderschap’

Tussen wat een organisatie zegt over veiligheid en wat ze er in de praktijk mee doet, gaapt vaak een verontrustend grote kloof. Dat is de kernboodschap van Jan Dillen, preventieadviseur, docent en auteur van het boek Leiderschap in Veiligheid, in een recente podcast van ‘Verhalen in Veiligheid’.

Dillen introduceert een begrippenpaar dat blijft hangen: espoused value versus enacted value – het verschil tussen de waarden die een organisatie verkondigt en de waarden die ze daadwerkelijk in gedrag laat zien. ‘Safety first’ en het stop-principe zijn uitspraken die leiders graag in de mond nemen, maar wanneer diezelfde leider ziet hoe medewerkers tien meter hoog werken op een plateau zonder leuningen en niets doet, is het plaatje compleet. Woorden zonder gedrag zijn loze kreten.

Situationeel leiderschap

Wat maakt iemand dan een goede veiligheidsleider? Volgens Dillen moet je je leiderschapsstijl aanpassen aan de situatie (situationeel leiderschap). Er moet een balans zijn tussen korte- en langetermijnactie. Een incident constateren en iemand ontslaan of een reprimande geven is geen leiderschap – het is een reflex. Een echte leider vraagt: hoe los ik dit nú op, maar ook: waarom gebeurt dit überhaupt, komt dit elders ook voor, en hoe zorgen we dat het systeem het volgende keer wél werkt?

Psychologische veiligheid

Dillen is kritisch op de manier waarop veiligheidsgedrag wordt aangestuurd: te sturend, te weinig vertrouwen in de vakman op de werkvloer. Een ervaren professional behandel je niet als een kind – die verdient vrijheid en eigenaarschap. De jonge, onervaren medewerker heeft coaching nodig. Situationeel leiderschap is geen modewoord; het is een noodzaak. Tegelijk ziet hij een pijnlijke tegenstrijdigheid in organisaties die enerzijds pleiten voor psychologische veiligheid en anderzijds onmiddellijk straffen als iemand een procedure niet volgt.

Elektrocutie

Een confronterend voorbeeld uit de podcast? Een bedrijf met álle certificaten op zak – inclusief de hoogste trede van de veiligheidscultuurladder – waar een elektrocutie-incident plaatsvond met zware brandwonden. Geen beschermende kledij, geen gelaatsscherm, geen isolatiehandschoenen. Twee weken later: een gelijksoortig incident. Dillen is direct: “Er is veel show. Certificaten en audits zeggen weinig als de cultuur op de werkvloer niet klopt.”
Wie in veiligheid werkt, herkent ongetwijfeld iets in dit verhaal. Luister naar de podcast met Jan Dillen en interviewer Orly Polak.

Ga naar spotify voor de podcast:
https://open.spotify.com/episode/6MsMbeGxdQmqkXR75wrV0B?si=65496dbafb1e4659