In 2026 zijn zelfs de afvalbakken slim

Afvalbakken die hun inhoud automatisch samenpersen en zelf communiceren wanneer ze vol raken. Ze moeten gemeenten helpen om zwerfafval terug te dringen en afvalinzameling efficiënter te organiseren. De technologie wordt de komende periode op grotere schaal uitgerold in Alkmaar, waar persafvalbakken en vulgraadsensoren samen een dynamisch inzamelsysteem vormen.

De nieuwe persafvalbakken lijken op reguliere straatprullenbakken, maar beschikken over een ingebouwd persmechanisme dat op zonne-energie werkt. Hierdoor neemt de effectieve opslagcapaciteit toe tot ongeveer vijf keer die van een conventionele afvalbak. Daardoor hoeven de bakken minder vaak te worden geleegd en neemt de kans op overvolle afvalbakken en zwerfafval af. De modellen in Alkmaar hebben een klep die laag genoeg zit voor kinderen en mensen in een rolstoel. Aan de voorzijde zit ook een peukenreservoir voor de brandveiligheid.

Naast de persafvalbakken worden ook bestaande straatafvalbakken voorzien van sensoren die continu de vulgraad meten. De verzamelde gegevens maken het mogelijk om inzamelroutes dynamisch te plannen. In plaats van vaste ledigingsschema’s kunnen afvalwagens alleen de bakken bezoeken die daadwerkelijk bijna vol zijn. Deze datagestuurde aanpak moet leiden tot minder transportbewegingen, een efficiëntere inzet van personeel en een lagere CO₂-uitstoot. Tegelijkertijd kunnen gemeenten sneller ingrijpen op locaties waar afvalbakken door piekdrukte eerder vollopen dan verwacht.

Digitaal inzamelproces

De introductie van slimme afvalbakken past binnen een bredere ontwikkeling waarbij sensoren en IoT-technologie steeds vaker worden ingezet voor het beheer van de openbare ruimte. Door realtime gegevens te combineren met routeplanning ontstaat een flexibel systeem dat beter inspeelt op het werkelijke gebruik van voorzieningen.

Voor drukbezochte locaties kan deze aanpak bijdragen aan een schonere leefomgeving en lagere beheerkosten. De persfunctie voorkomt bovendien dat afval zich opstapelt rond volle bakken, een belangrijke oorzaak van zwerfafval.

Bij elkaar komen er in de gemeente Alkmaar circa 80 persafvalbakken en ongeveer 1.450 gewone afvalbakken, vertelt Rob Petersen van Stadswerk072, dat de openbare ruimte onderhoudt. De gewone afvalbakken worden slim gemaakt door ze te voorzien van een sensor die bijhoudt hoe vol de bak is.

In Alkmaar worden tachtig persafvalbakken geplaatst, terwijl ook de overige openbare afvalbakken worden uitgerust met vulgraadsensoren. De ervaringen van deze eerst set moeten inzicht geven in de mogelijkheden van datagedreven afvalbeheer en kunnen als voorbeeld dienen voor andere gemeenten die hun inzamelprocessen willen digitaliseren.