Helion krijgt als eerste ter wereld vergunningen voor commerciële fusiecentrale

Het Amerikaanse Helion Energy heeft als eerste ter wereld alle noodzakelijke vergunningen ontvangen om een commerciële kernfusiecentrale te bouwen en te exploiteren.

De vergunningen zijn afgegeven door het Washington State Department of Health voor Helions Orion-project in Malaga, Washington. Het gaat om een vergunning voor radioactieve materialen (RML) en een vergunning voor radioactieve emissies naar de lucht (RAEL). Daarmee bevestigen de toezichthouders dat de faciliteit, veiligheidsprocedures en operationele organisatie voldoen aan de eisen voor toekomstige fusie-exploitatie.

De stap is vooral een regulatoire doorbraak. Veel fusiebedrijven richten zich op het aantonen van de fysica achter hun reactorconcepten, maar lopen vervolgens tegen een onduidelijk vergunningstraject aan. Helion heeft nu aangetoond dat een commerciële fusiecentrale ook binnen bestaande regelgeving kan worden vergund.

Dat betekent overigens niet dat commerciële fusie al een feit is. Geen enkel bedrijf heeft tot nu toe bewezen dat een fusiecentrale langdurig meer elektrische energie kan leveren dan het totale systeem verbruikt. Diverse experts wijzen erop dat de technische uitdagingen nog altijd enorm zijn.

Waarom fusie anders wordt gereguleerd dan kernsplijting

Fusiecentrales vallen in de Verenigde Staten niet onder hetzelfde regelgevingsregime als conventionele kerncentrales. De Amerikaanse Nuclear Regulatory Commission (NRC) besloot eerder dat fusie-installaties worden behandeld onder dezelfde categorie als deeltjesversnellers en medische isotopeninstallaties, en niet als splijtingsreactoren. Deze aanpak werd vastgelegd in de ADVANCE Act van 2024. Volgens beleidsmakers weerspiegelt dat het fundamenteel andere veiligheidsprofiel van fusie.

Bij fusie is geen sprake van een zichzelf onderhoudende kettingreactie. Wanneer de plasmaomstandigheden wegvallen, stopt de reactie vanzelf. Daardoor zijn scenario’s zoals een meltdown fysisch niet mogelijk. Wel ontstaan er radioactieve materialen en neutronenstromen die beheerst moeten worden.

Hoe werkt Helions reactor?

Helion kiest voor een afwijkende route ten opzichte van bekende tokamak-projecten zoals Iter. Het bedrijf gebruikt magnetisch-inertiële fusie. Daarbij worden twee plasmaringen met extreem hoge snelheid naar elkaar toe versneld. Door krachtige magnetische velden worden de plasma’s samengeperst totdat fusie optreedt. Helion richt zich uiteindelijk op fusie tussen de isotopen deuterium en helium-3.

Een bijzonder aspect is dat Helion geen conventionele stoomcyclus gebruikt. De meeste fusie- en splijtingscentrales zetten warmte eerst om in stoom om vervolgens turbines aan te drijven. Helion wil de energie rechtstreeks uit de veranderende magnetische velden van het plasma terugwinnen. Daardoor vervallen stoomgeneratoren, turbines en condensors grotendeels uit het ontwerp.

Van prototype naar elektriciteitscentrale

Helion werkt momenteel met zijn zevende generatie proefreactor, Polaris. Begin 2026 meldde het bedrijf dat deze installatie succesvol werkte met deuterium-tritiumbrandstof, een belangrijke stap richting hogere fusieprestaties.

De opgedane kennis moet worden toegepast in Orion, de eerste commerciële installatie. Die centrale wordt gebouwd in de staat Washington en moet volgens planning vanaf 2028 elektriciteit leveren aan Microsoft. Dat contract, dat al in 2023 werd afgesloten, geldt als een van de meest ambitieuze afspraken in de fusiesector.

Race naar commerciële fusie versnelt

Helion staat niet alleen. Wereldwijd investeren overheden en private partijen miljarden in fusie-energie. Concurrenten zoals Commonwealth Fusion Systems, TAE Technologies en diverse Europese initiatieven werken eveneens aan demonstratiecentrales voor de jaren dertig.

De groeiende energievraag van AI-datacenters en elektrificatie van industrie zorgt daarbij voor extra belangstelling. Grote technologiebedrijven investeren inmiddels rechtstreeks in fusiebedrijven of sluiten toekomstige stroomcontracten af.

Technische doorbraak nog niet bewezen

De vergunningen voor Orion vormen zonder twijfel een belangrijke stap richting commercialisering. Tegelijkertijd blijft de cruciale vraag onbeantwoord: kan Helion daadwerkelijk op commerciële schaal elektriciteit produceren tegen concurrerende kosten?

De aandacht verschuift daarom al weer snel van regelgeving naar techniek. Pas wanneer Orion aantoonbaar netto elektriciteit levert aan het net, zal blijken of fusie daadwerkelijk de langverwachte energiedoorbraak wordt.