AI-supercomputer in Groningen vanwege gestegen prijzen net wat minder super

De geplande Nederlandse AI-supercomputer in Groningen krijgt waarschijnlijk minder hardware dan oorspronkelijk voorzien. De prijzen van onder meer GPU’s, geheugen en opslag zijn sterk gestegen, terwijl ook de levertijden oplopen. Het investeringsbudget voor de supercomputer blijft ondertussen staan op 64 miljoen euro.

De supercomputer vormt het technische hart van de Nederlandse AI-fabriek. Deze nationale faciliteit bestaat daarnaast uit een datacenter en een expertisecentrum. Bedrijven, onderzoekers en publieke organisaties moeten er uiteindelijk grote AI-modellen kunnen trainen en andere rekenintensieve AI-toepassingen kunnen ontwikkelen.

Sinds de eerste plannen voor de AI-fabriek werden gemaakt, is de markt voor AI-hardware sterk veranderd. Wereldwijd investeren grote technologiebedrijven miljarden in AI-infrastructuur, waardoor de vraag naar krachtige GPU’s, geheugen en opslag sterk is toegenomen. Sommige componenten zijn volgens Axel Berg van initiatiefnemer SURF in relatief korte tijd twee tot meerdere keren zo duur geworden. Hoeveel processors uiteindelijk worden aangeschaft, is nog niet bekend, omdat de aanbesteding nog loopt.

De nadruk ligt daarom niet uitsluitend op het aantal GPU’s. De supercomputer moet krachtig genoeg zijn om grote AI-modellen te trainen, maar tegelijkertijd breed inzetbaar worden. Ook de software- en managementlaag en voorzieningen voor het veilig verwerken van gevoelige gegevens spelen daarbij een rol. Op deze schaal is dergelijke capaciteit momenteel niet beschikbaar in Nederland.

Speciaal datacenter

Voor de supercomputer is ook een nieuw datacenter in de provincie Groningen nodig. De aanbesteding daarvan bevindt zich in een vergevorderd stadium. De exacte technische inrichting kan pas worden bepaald zodra duidelijk is welke supercomputer wordt aangeschaft. Zo vragen krachtige AI-systemen om specifieke voorzieningen voor elektriciteitsvoorziening en koeling. Sommige onderdelen daarvan hebben volgens de organisatie een levertijd van drie tot zes maanden.

De aanbesteding van de supercomputer moet naar verwachting in januari 2027 worden afgerond en het datacenter moet vanaf juli 2027 gereed zijn. Rond oktober moet de volledige supercomputer kunnen worden geïnstalleerd en getest. Als de planning wordt gehaald, kan het systeem eind 2027 of begin 2028 operationeel worden. Voor het totale project is circa 200 miljoen euro beschikbaar. De financiering voor de bredere AI-fabriek komt onder meer van het Rijk, Noord-Nederland en het Europese EuroHPC-programma.