Wim van der Hoek Award – VIII: Teun van de Sande

In 2020 zag Teun van de Sande zijn studie bekroond worden met de Wim van der Hoek Award. Dat terwijl hij al jaren parttime als engineer werkte en ook een onderneming in de productieautomatisering startte. Later raakte hij betrokken bij conceptontwikkeling voor de fabriek van de toekomst. Nu is hij hoofd engineering bij een bedrijf in special effects voor evenementen. “Ik doe het liefst iets waarvan ik van tevoren nog niet precies weet hoe, wat, waar en wanneer. Als er een ondernemend karakter in zit, vind ik het leuk.”

Door: Hans van Eerden

Teun van de Sande (Boxtel, 1995) groeide op in een gezin met een moeder die in de zorg werkte en een vader in de techniek. Drie oudere broers waren altijd aan het sleutelen. “Aan auto’s, brommers en alle mechatronica die maar voorbij kon komen. De gesprekken bij ons aan tafel gingen altijd over techniek, dus ik kreeg het met de paplepel ingegoten. Hier in Boxtel ging ik naar het technasium, een soort gymnasium gericht op techniek. Daar heb ik al leuke projecten gedaan. Eén was een soort ballenschieter, bedoeld om drugshonden mee te trainen. Met een afstandsbediening kon je balletjes laten wegschieten die de honden moesten zoeken. En mijn profielwerkstuk ging over scooters die uit China werden geïmporteerd. Die kwamen vaak niet door de keuring op de uitstooteisen. De importeur kon er dan niks meer mee. Met een aantal leerlingen hebben we toen gevraagd of we er een mochten ombouwen tot een waterstofscooter om de uitstoot te verbeteren. We maakten een waterstofverdamper voor de luchtinlaat. Achteraf best gevaarlijk, maar het was wel heel leuk. We kregen ’m aan het draaien, maar hebben nooit op een testbank het vermogen gemeten. We zijn er wel mee geslaagd.”

‘Meteen vol meedraaien’

Bij de studiekeuze was er een sterke voorkeur voor werktuigbouwkunde. “Ik besloot dat op HBO-niveau te doen, bij Avans Hogeschool in Den Bosch, omdat ik de praktijk mooi vond; ik wil altijd graag iets maken. Toch kon ik er niet helemaal mijn ei kwijt. Het was wel heel praktisch, maar ik vond er onvoldoende theoretische diepgang. Ik wilde graag weten hoe dingen zaten en daar dieper op ingaan. Die vrijheid miste ik. Toen ben ik overgestapt naar de TU Eindhoven en bedacht ik me dat ik mijn praktische kennis ergens anders moest halen. Naast mijn studie ben ik bij Prodrive Technologies gaan werken, eerst bij het spuitgieten en het draaien en frezen. Ik mocht de spuitgiethal draaiende houden en onderhoud doen aan matrijzen en machines. Na een paar maanden ben ik naar een mechanical engineering-rol gegaan. Ik pakte eerst wat kleinere projectjes op en ging daar steeds verder in. Ja, op basis van één jaar Avans kon ik eigenlijk meteen vol meedraaien.”

‘We gingen langs met onze grote mond’

Nog had Van de Sande energie over. Als derdejaars TU-student begon hij samen met twee studiegenoten een bedrijfje in de productieautomatisering, Newcircle Technologies. “Dat ging vooral om robotisering. We hielpen MKB-bedrijven bij het automatiseren van hun productieprocessen, gingen langs met onze grote mond, keken mee in productie en als we laaghangend fruit zagen zeiden we dat we konden helpen. In die tijd had je de hype rond cobots (robots die kunnen samenwerken met mensen, red.), maar niemand wist hoe of wat. Wij sprongen in dat gat. In de opleiding hadden we er wel iets over gehad, maar we hebben het ons voornamelijk zelf aangeleerd. Het waren gewoon kleine automatiseringsprojectjes en soms was de oplossing niet automatisering, maar gewoon een simpel tooltje. Daar waren die bedrijven ook heel blij mee.”

‘Tijdens de zomervakantie doorgewerkt’

Intussen vroeg de studie ook nog aandacht. Zijn specialisatie vond Van de Sande in de groep van Nick Rosielle, die het gedachtegoed van Wim van der Hoek onder z’n hoede had. “Het mechanisch ontwerpen volgens de constructieprincipes vond ik gewoon mooi. Dit was waarom ik voor werktuigbouwkunde had gekozen. Het was eigenlijk een klein vak en ik wilde er meer van weten. Dus heb ik Nick gevraagd of ik mijn bacheloropdracht bij hem kon doen. Dat werd een project bij NTS voor het ontwerp van een manipulator met vijf vrijheidsgraden voor een microscoop. Dat beviel goed, wij hadden een klik en ik leerde veel van Nick. Mijn toch al grote enthousiasme voor precisietechniek is enorm gegroeid door zijn bevlogen colleges over constructieprincipes. Precisietechniek inspireert me, omdat het ons in staat stelt de grenzen te verleggen in geavanceerde systemen in extreme omgevingen.” Dus koos Van de Sande voor zijn master dezelfde richting en wilde hij bij Rosielle ook afstuderen. “Dat kon, maar hij ging wel met pensioen. Ik moest snel zijn. Daarom ben ik eerder begonnen en heb ik tijdens de zomervakantie doorgewerkt. Zo was ik in 2020 een van de laatste afstudeerders bij hem.”

‘Ontwerpproces heel gedegen opgezet’

De afstudeeropdracht was bij Prodrive Technologies, waar hij nog steeds parttime werkte. Het ging om een complex bewegingsmechanisme dat in een microscoop in een zeer kleine ruimte en onder extreem lage temperaturen moest kunnen functioneren. Het werk werd bekroond met de Wim van der Hoek Award. “Teun’s analytische en experimentele vaardigheden, enthousiasme en leergierigheid, samen met zijn vermogen om nieuwverworven kennis op een gestructureerde manier over te dragen aan teamleden, stelden hem in staat beide problemen op te lossen en tevens een volledig geïntegreerd productontwerp te maken”, aldus zijn afstudeerbegeleider bij Prodrive. De award-jury voegde daaraan toe: “Teun heeft in zijn ontwerp de constructieprincipes uit Wim van der Hoek’s gedachtegoed op uitstekende wijze toegepast. Hij heeft het multidisciplinaire ontwerpproces heel gedegen opgezet.” Het was coronatijd, waardoor de uitreiking van de prijs in het water viel. “Maar het was voor mij wel een hele eer en ik heb er veel berichtjes over gekregen. Het jaar daarna op de Precisiebeurs (waar normaliter de prijs werd uitgereikt, red.) spraken nog veel mensen mij op de prijs aan.”

‘Supply chain versimpelen’

Na zijn afstuderen werkte Van de Sande nog een jaartje bij Prodrive als mechanisch systeemarchitect. “In die onzekere coronatijd waren we met Newcircle aan het kijken welke kant we op wilden. En voor mij was het de vraag of ik volle bak bij Prodrive wilde gaan werken of volle bak voor mezelf wilde gaan. Bij grote bedrijven als Philips of ASML zie je wat minder het grote plaatje en het ondernemende dat je in een kleiner bedrijf meer hebt. Toen kwam ik in contact met de jongens van WeFabricate. Die waren toen net bezig een ‘fabriek van de toekomst’ uit de grond te stampen en daar ben ik aan gaan meedoen. Samen hebben we toen WeAutomate opgericht en daar werd ik verantwoordelijk voor de engineerings- en automatiseringstak. Onze visie was dat we alle disciplines in eigen huis wilden hebben. We begonnen met draaien, frezen en spuitgieten en gingen ook de elektronica doen. Daarmee konden we de supply chain versimpelen en zelf snel de engineeringproblemen oplossen daar waar het de meeste toegevoegde waarde had. Met automatiseringsoplossingen probeerden we alles aan elkaar te knopen in één fabriek. Daar heb ik tot vorig jaar gewerkt. We hadden toen zo’n 175 mensen en meerdere vestigingen. Ik denk dat we een mooi begin hebben gemaakt met de fabriek van de toekomst. We hebben veel projecten gedaan met productieapparatuur en ook met producten voor klanten, waarin we mooie oplossingen volgens de constructieprincipes hebben ontworpen. Maar ik was intussen toe aan een nieuwe uitdaging.”

‘Onvergetelijk moment creëren’

Toen kwam MAGIC FX op zijn pad, in z’n geboorteplaats Boxtel. Het bedrijf ontwikkelt, produceert en verkoopt machines voor special effects in de evenementenwereld. Denk aan vlammenwerpers, confettikanonnen, rookmachines en bellenblazers. “Ze worden gebruikt bij optredens van de grootste dj’s, zoals Martin Garrix en Armin van Buuren, en op festivals en andere evenementen, van Formule 1 en finale Champions League tot Eurovisie Songfestival. Alles om een onvergetelijk moment op een evenement te creëren. Dat leveren wij, van klein tot groot, over de hele wereld aan special-effectbedrijven die de shows verzorgen. MAGIC FX bestond al langer maar heeft in coronatijd, toen evenementen niet doorgingen, op het randje gestaan. Nu timmeren we alweer jaren aan de weg en groeien we flink. We worden in deze wereld als A-merk gezien en dat brengt verwachtingen met zich mee. Op het moment suprême moet het wel werken. Voorheen deden we ook zelf shows, maar daar zijn we vanaf gestapt om echt te focussen op innovatie en productontwikkeling.” Van de Sande is er als hoofd engineering medeverantwoordelijk voor en neemt ook de maakbaarheid en productiekant voor zijn rekening.

‘Constructieprincipes meteen meenemen’

Bij die productontwikkeling komen ook weer de VanderHoekse constructieprincipes om de hoek kijken. “Het is niet de high-tech van ASML bijvoorbeeld. Maar als je ze op de juiste manier kunt toepassen, kan dat in ieder veld heel veel toegevoegde waarde hebben. Bij ASML, bij de automatiseringsoplossingen van WeFabricate en ook in de machines van MAGIC FX. Neem de nieuwe machine waarmee we een uitdaging hadden in een lagerconstructie. Die was niet goed statisch bepaald, waardoor de slijtage veel te hoog werd. We hebben een redesign gedaan waarin de lagerconstructie wel statisch bepaald was en hebben daarmee een aantal duurtesten gedaan. Het herontwerp was gewoon duidelijk beter en gaat nu veel langer mee. Ik denk dat er in ons portfolio nog wel meer verbeterpunten zijn waar we met constructieprincipes iets aan kunnen doen. Maar zeker bij de nieuwe producten die we nu aan het ontwikkelen zijn, nemen we ze meteen mee.”

‘Zorgen dat producten goed maakbaar zijn’

In veel machines zitten draaiende componenten, zoals ventilatoren in rookmachines. Dan komen trillingen (denk ook aan de subwoofers van muziekinstallaties) en resonanties om de hoek kijken. Licht en stijf construeren is daarvoor het VanderHoekse recept. Nu moeten de machines wel robuust zijn, omdat ze bij het opbouwen en weer afbreken van de effectinstallaties veel te lijden hebben, maar mogen ze tegelijk ook weer niet te zwaar zijn vanwege al het tilwerk. Lichte constructies kunnen juist het energieverbruik beperken – belangrijk, want duurzaamheid is ook in deze wereld een thema. “Wij hebben al bio-afbreekbare confetti ontwikkeld en een nieuwe rookmachine. Die werkt met verdamping van een vloeistof die met lucht door een propeller krachtig wordt weggeblazen. Deze machine geeft hetzelfde rookeffect als een CO2-jet, maar zonder het gebruik van CO2. Over andere innovatieve machines waar we nu aan werken, kan ik helaas nog niets vertellen. Een van mijn uitdagingen is te zorgen dat die producten goed maakbaar zijn, zodat we ze schaalbaar en efficiënt in hogere aantallen kunnen maken.”

‘Innovatieve vette producten ontwikkelen’

Kortom, er liggen voor Van de Sande nog meer dan voldoende constructietechnische uitdagingen. “Machines worden ook steeds complexer. Het zijn niet meer de simpele kanonnetjes waarmee het ooit is begonnen. Tolerantie-analyse doen we ook veel, om die draaiende onderdelen voldoende nauwkeurig te maken en componenten goed uit te lijnen. Zo wil ik hier nog meer innovatieve vette producten ontwikkelen. Dus ik zie me hier nog wel een tijd blijven. Ergens is het natuurlijk een soort jongensdroombaan. Dat heeft niet per se met mijn Boxtelse roots te maken, al is het wel handig dat ik nu op de fiets naar het werk kan.” Maar dat kan binnenkort heel anders zijn. De wereldwijde groei van MAGIC FX vraagt mogelijk om meerdere locaties. “Ja, het kan zomaar dat ik die samen met collega’s ga opzetten.” Dat is de ondernemende rode draad die door alle initiatieven van Van de Sande loopt. “Ik doe het liefst iets waarvan ik van tevoren nog niet precies weet hoe, wat, waar en wanneer. Als er een ondernemend karakter in zit, vind ik het leuk.”