EO

Medische isotopen geproduceerd in reactor waar zonnekern bij in het niet valt

23 februari 2022 om 11:02 uur

De levering van medische isotopen, die doorgaans worden geproduceerd in oude kernreactoren, heeft het laatste decennium diverse problemen gekend. Daardoor lopen kankerpatiënten het risico langer te moeten wachten op diagnostiek of therapie terwijl hun gezondheid verslechtert. Het Source of MedicAl RadioisoTopes-project (Smart) onder leiding van het Belgische Institute of Radio Elements (IRE) en technische begeleiding van ASML, ontwikkelt een duurzaam en betrouwbaar alternatief op basis van versnellertechnologie.


Technologieontwikkelaar en -producent Demcon leverde het ontwerp van een target dat bestand is tegen de extreme hitte en straling om deze isotopen te kunnen produceren. De haalbaarheid van koelen met vloeibaar metaal onder deze extreme omstandigheden is begin deze maand aangetoond. Het experiment vestigde een wereldrecord voor de hoogste continue vermogensdichtheid die een door mensen gemaakt object ooit heeft weerstaan.

 

Technetium-99m (99mTc), afkomstig van de moederisotoop 99Mo, is de meest gebruikte isotoop voor diagnostiek in de nucleaire geneeskunde. Een alternatieve productiemethode voor deze isotoop kwam uit onverwachte hoek.

 

ASML verkende afgelopen decennium diverse opties voor extreem ultraviolette (EUV) lichtbronnen voor de volgende generatie lithografiemachines. Een van de opties was een vrije-elektronenlaser, gebaseerd op elektronenversnellertechnologie. ASML realiseerde zich dat de versneller gebruikt kon worden om 99mTc te produceren.

 

IRE, 's werelds grootste leverancier van medische isotopen, startte het Smart-project en ging samenwerken met ASML om dit idee uit te werken tot een commerciële productiefaciliteit. IRE leidt een internationaal samenwerkingsverband van 25 onderzoeksinstituten en hightechbedrijven. Samen wordt gewerkt aan de duurzame en betrouwbare productie van isotopen met behulp van versnellertechnologie - met behoud van compatibiliteit met de huidige downstream toeleveringsketen, de zogenaamde generatoren.

 

Elektronenversneller

In het nieuwe concept wordt 99Mo geproduceerd door het niet-radioactieve molybdeen-100 (100Mo) te bestralen met een intense bundel van versnelde elektronen. Dit alternatief voor conventionele productie met kernreactoren vereist geen verrijkt uranium en produceert volgens de betrokkenen nauwelijks langlevend radioactief afval.

 

De huidige elektronenversnellers die op dit gebied worden ingezet, voldoen niet aan de specificaties voor grootschalige productie van 99mTc voor nucleaire geneeskunde. Dat vereist een supergeleidende, krachtige lineaire elektronenversneller. De versneller vuurt hoogenergetische elektronen af op het target bestaande uit 100Mo-verrijkt molybdeen, dat vervolgens wordt omgezet in 99Mo. Na bestraling wordt het target verwerkt en wereldwijd gedistribueerd via de generators. In de ziekenhuizen wordt het 99mTc, dat wordt gebruikt voor imaging, uit deze generatoren geoogst.

 

Enorme koeling vereist

In opdracht van IRE ontwikkelt Demcon de bestralingseenheid, inclusief het target, en het oogstsysteem. Een van de grootste uitdagingen was het ontwerp van een target dat de extreme warmtebelasting kan overleven die de elektronen injecteren. "Om compatibel te zijn met de huidige generator-technologie, moet de initiële activatie hoog genoeg zijn", verklaart Johannes Jobst, senior mechatronic system engineer. "Dit activeringsniveau vereist het focussen van de 3MW-bundel op een target dat niet groter is dan een luciferdoosje. Zonder intense koeling zou het target direct verdampen. Alleen vloeibaar metaal levert voldoende koelvermogen, vanwege een hoge specifieke warmtecapaciteit en -geleidbaarheid. Na onderzoek bleek vloeibaar natrium het beste koelmiddel voor de Smart-fabriek te zijn. Het is echter ontvlambaar en corrosief, waardoor het lastig te hanteren is."

 

Succesvolle tests

In theorie en in computersimulaties is natriumkoeling een effectieve koelmethode. "De extreme intensiteit van de elektronenbundel brengt de thermomechanische belasting en stralingsschade echter naar de rand van wat de sterkste materialen aankunnen", zegt Bas Vet, senior mechatronic system engineer. "Om te bewijzen dat het target dit kan overleven, hebben we een demonstratiemodel van de Smart-bestralingseenheid gebouwd op een schaal van 1:1.000. Omdat de Smart-elektronenversneller nog in ontwikkeling is, is een faciliteit gezocht waar we deze demonstratie konden uitvoeren. Omdat de vermogensdichtheid en overige paramaters overeen moeten komen met de daadwerkelijke condities van de Smart-fabriek, konden maar enkele faciliteiten ter wereld een voldoende intense bundel leveren.

 

Gelukkig was Helmholtz Zentrum Dresden-Rossendorf enthousiast om ons toegang te geven tot hun Elbe-elektronenversneller voor het uitvoeren van ons experiment. Van 1 tot 5 februari hebben we deze faciliteit gebruikt om ons target 115 uur lang bloot te stellen aan een bundel van 30 kilowatt. Met succes, want ons schaalmodel target heeft de extreme omstandigheden overleefd."

 

Negen grootteordes hoger dan in de zonnekern

Hiermee is een wereldrecord gevestigd, claimt Vet. "Voor zover wij weten, heeft nog nooit iemand geprobeerd om zoveel continu vermogen per volume-eenheid in een target te injecteren terwijl het intact bleef. Ter vergelijking: we hebben een negen grootteordes hogere vermogensdichtheid in ons target gebracht dan wordt geproduceerd in de zonnekern."

 

Gerelateerd nieuws

3D-printmethode produceert in één stap werkende robots

3D-printmethode produceert in één stap werkende robots (video)

Een team van UCLA (VS) kan alle mechanische en elektronische systemen die nodig zijn om een ​​robot te bedienen in één keer vervaardigen door een nieuw type 3D-printproces voor gemanipuleerde actieve (meta…

ING: industrie kan productiviteit ondanks personeelstekorten opvoeren door digitalisering

ING: industrie kan productiviteit ondanks personeelstekorten opvoeren door digitalisering

Structurele personeelstekorten stellen de technologische industrie voor grote uitdagingen, stelt ING: alles moet wijken om de toch al hoge productiviteit verder op te voeren. Het optimaal inzetten van digitale…

Definitief groen licht voor Twentse master Robotics

Definitief groen licht voor Twentse master Robotics

De Universiteit Twente heeft definitief groen licht gekregen om vanaf collegejaar 2022-2023 de nieuwe masteropleiding Robotics toe te voegen aan haar onderwijsaanbod. Er vond recent een visitatie plaats door de NVAO, het…

Webshop

webshop

 

Gratis nieuwsbrief

EOL

 

Focus op

ABB BV
ABB BV

Machineveiligheid, systemen en componenten

Elobau Benelux BV *
Elobau Benelux BV *

creating sustainable solutions

Güdel Benelux
Güdel Benelux

Lineaire aandrijf componenten en oplossingen

Orfa Visser BV
Orfa Visser BV

Gespecialiseerd in Forceren, Dieptrekken, Flenswalsen, Lassen en Apparatenbouw.

Pilz Nederland
Pilz Nederland

Voor industriële (veilige) automatiseringsoplossingen

Rotero Holland BV
Rotero Holland BV

Stappenmotor - Servomotor - Elektro Magneet

Tevema
Tevema

Leverancier van technische standaardveren en normdelen, leverbaar uit voorraad.

Download gratis engineering boeken

A gratis boeken downloaden

 

Agenda

30 augustus 2022, Utrecht

Technishow + Esef

TechniShow is ingedeeld in verschillende sectoren waar productietechnieken, fases en toebehoren van het...

21 september 2022

Design to Manufacturing (voorheen Prototyping MNE)

Netwerkbeurs en competentieplatform voor wie betrokken is in slimme maak- en ontwerprocessen.

27 september 2022, Utrecht

WoTS

World of Technology & Science bedient bezoekers uit industrie, laboratoria, zorg en wetenschap.

Meer agendapunten »