Einsteintelescoop onderzoekt L-vorm als alternatief voor driehoek

De toekomstige Einsteintelescoop hoeft mogelijk niet de bekende driehoekige vorm te krijgen. De Belgische taskforce die werkt aan de kandidatuur van de Euregio Maas-Rijn wil onderzoeken of een L-vormige detector technisch en wetenschappelijk een aantrekkelijk alternatief is. Zo’n opstelling zou bovendien kunnen samenwerken met een tweede detector op Sardinië, waardoor beide locaties samen één Europees observatorium vormen.

Tot nu toe wordt voor de Euregio Maas-Rijn vooral uitgegaan van een driehoek met drie ondergrondse tunnels van elk ongeveer tien kilometer. Op de drie hoekpunten komen grote ondergrondse installaties. De mogelijke L-vorm bestaat daarentegen uit twee meetarmen die loodrecht op elkaar staan. Die keuze kan belangrijke gevolgen hebben voor de bouw. Een L-vorm vraagt een andere tunnelconfiguratie en mogelijk minder complexe ondergrondse infrastructuur. De taskforce wil daarom laten onderzoeken wat de gevolgen zijn voor onder meer de kosten, technische haalbaarheid en wetenschappelijke prestaties.

Twee locaties, één observatorium

Naast de grensregio van België, Nederland en Duitsland is Sardinië kandidaat om de Einsteintelescoop te huisvesten. In plaats van één locatie te kiezen, wordt gekeken naar een scenario waarbij op beide plekken een L-vormige detector wordt gebouwd. De twee installaties zouden dan gezamenlijk functioneren als één observatorium. Een grote afstand tussen detectoren kan wetenschappelijk interessant zijn, omdat signalen op twee verschillende plaatsen worden waargenomen. Dat helpt onder meer bij het bepalen uit welke richting een zwaartekrachtsgolf afkomstig is.

Dat betekent niet dat de driehoekige configuratie al van tafel is. De taskforce wil de L-vorm eerst verder laten onderzoeken voordat een keuze wordt gemaakt. Daarbij moet ook duidelijk worden hoe een netwerk van twee detectoren zich verhoudt tot één driehoekige installatie. De mogelijke ontwerpwijziging speelt terwijl België, Nederland en Duitsland gezamenlijk proberen de Einsteintelescoop naar de Euregio Maas-Rijn te halen. De regio wordt onder meer vanwege de bodemgesteldheid en de aanwezigheid van kennisinstellingen en hightechbedrijven als mogelijke vestigingsplaats onderzocht.

De uiteindelijke keuze voor de locatie en configuratie van de Einsteintelescoop moet op Europees niveau worden gemaakt. Een eventuele combinatie van de Euregio en Sardinië zou het project veranderen van één grote ondergrondse detector in een Europees netwerk van zwaartekrachtsgolfdetectoren.