De Japanse wiskundige Masaki Kashiwara ontvangt de Abelprijs 2025

De Noorse Academie van Wetenschappen en Letteren heeft besloten de Abelprijs 2025 toe te kennen aan professor Masaki Kashiwara van het Research Institute for Mathematical Sciences (RIMS) aan de Universiteit van Kyoto in Japan, en het Kyoto University Institute for Advanced Study (KUIAS) aan de Universiteit van Kyoto in Japan.

Masaki Kashiwara heeft gedurende meer dan een halve eeuw in de wiskunde de weg geopend naar een nieuw wiskundig vakgebied. Hij heeft bruggen geslagen en instrumenten ontwikkeld. Hij heeft verbazingwekkende stellingen bewezen met methoden die niemand zich had kunnen voorstellen. Hij was een ware wiskundige visionair.

Net als Niels Henrik Abel (1802-1829) toonde Masaki Kashiwara (geb. 1947) al op zeer jonge leeftijd grote talenten. Hij herinnert zich hoe zijn liefde voor algebra op school werd aangewakkerd door een opgave genaamd Tsurukamezan, waarbij het aantal kraanvogels en schildpadden berekend moest worden op basis van het totale aantal koppen en poten. Hij vond het geweldig om een ​​methode te kunnen generaliseren om elk probleem op te lossen. Vanaf dat moment is hij gedurende zijn verbazingwekkende wiskundige carrière steeds nieuwe benaderingen blijven vinden en nieuwe methoden blijven ontwikkelen om wiskundige problemen op te lossen.

Aan de Universiteit van Tokio ontmoette hij voor het eerst zijn mentor Mikio Sato (1928-2023) toen hij zich inschreef voor diens seminar voor laatstejaarsstudenten. Sato had een nieuw vakgebied opgericht – algebraïsche analyse – en in 1970 voltooide Kashiwara zijn masterscriptie onder diens begeleiding. Deze scriptie legde de basis voor de D-Module Theory, een nieuwe methode voor het bestuderen van stelsels lineaire differentiaalvergelijkingen met behulp van algebraïsche analyse, toen Kashiwara nog maar 23 jaar oud was. De volgende 25 jaar bleef deze scriptie alleen in het Japans beschikbaar, maar de impact en invloed ervan waren zo groot dat de scriptie uiteindelijk in het Engels werd vertaald.

Breed spectrum van wiskunde

Met zijn masterscriptie als uitgangspunt zette Kashiwara zijn opmerkelijke wiskundige carrière voort met nieuwe en baanbrekende ontdekkingen en oplossingen. Zijn talrijke prestaties hebben een grote invloed gehad op diverse wiskundige gebieden en hebben sterk bijgedragen aan hun ontwikkeling. Door de jaren heen zijn vele wiskundigen geïnspireerd geraakt door Kashiwara’s ideeën.

Tijdens zijn promotieonderzoek reisde Kashiwara met Sato en collega-wiskundige Takahiro Kawai naar Frankrijk, waar hij zijn levenslange medewerker, Pierre Schapira, ontmoette. Na het behalen van zijn doctoraat aan de Universiteit van Kyoto in 1974, werd Kashiwara benoemd tot universitair hoofddocent aan de Universiteit van Nagoya. In 1977 ging hij als onderzoeker naar MIT, voordat hij in 1978 terugkeerde naar Japan, waar hij sindsdien verbonden is aan het Research Institute for Mathematical Sciences (RIMS) van de Universiteit van Kyoto. Na zijn pensionering in 2010 werd hij emeritus hoogleraar en heeft hij zijn onderzoek voortgezet als projecthoogleraar bij RIMS. Sinds 2019 is hij tevens als programmaspecifiek hoogleraar verbonden aan het Kyoto University Institute for Advanced Study (KUIAS), dat speciaal is opgericht als centrum voor ‘s werelds meest geavanceerde onderzoek.

Boeken en prijzen

Kashiwara is een buitengewoon productieve wiskundige met meer dan 70 medewerkers.
Naast zijn vele publicaties heeft hij talloze ideeën aangedragen die door anderen verder zijn ontwikkeld. Hij heeft verschillende boeken geschreven die standaardwerken in hun vakgebied zijn geworden.

Hij heeft vele prijzen gewonnen voor zijn werk, waaronder de Asahi-prijs voor wetenschap, de Japan Academy Prize, de Fujihara-prijs, de Chern-medaille van de Internationale Wiskundige Unie, de internationale Kyoto-prijs van de Inamori Foundation en de Frontiers of Science Award van het International Congress of Basic Science. In 2020 werd Kashiwara onderscheiden met de Orde van de Heilige Schat van Japan, Goud.

“Al meer dan 50 jaar hervormt en verrijkt Masaki Kashiwara de vakgebieden van de algebraïsche analyse en representatietheorie. Zijn werk blijft toonaangevend in de hedendaagse wiskunde en inspireert generaties onderzoekers”, aldus Annelin Eriksen, voorzitter van de Noorse Academie van Wetenschappen en Letteren.