De dunste lens op aarde, mogelijk gemaakt door excitonen

Lenzen worden gebruikt om licht te buigen en te concentreren. Normale lenzen bereiken dit effect dankzij de kromming in hun vorm, maar natuurkundigen hebben een platte lens gemaakt van slechts drie atomen dik die gebruik maakt van kwantumeffecten. Dit type lens zou kunnen worden gebruikt in toekomstige augmented reality-brillen.

Tags:
De dunste lens op aarde, gemaakt van concentrische ringen van wolfraamdisulfide (WS2), gebruikt excitonen om licht efficiënt te concentreren in een brandpunt. De lens heeft de dikte van een enkele laag van WS2, slechts drie atomen. Linksonder staat een exciton uitgebeeld: een aangeslagen elektron gebonden aan een positief geladen ‘gat’ in het atoomrooster. Afbeelding door Ludovica Guarneri en Thomas Bauer.

Met behulp van een enkele laag van een uniek materiaal, wolfraamdisulfide (kortweg WS2), maakten de onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en Stanford University een platte lens van een halve millimeter breed en slechts 0,0000006 millimeter dik, oftewel 0,6 nanometer: de dunste lens op aarde.

In plaats gebruik te maken van een gebogen vorm, is de lens gemaakt van concentrische ringen van WS2 met gaten ertussen. Dit ontwerp maakt het een ‘Fresnel-lens’ of ‘zoneplaatlens’, die licht focust met behulp van diffractie in plaats van breking. De grootte en afstand tussen de ringen (vergeleken met de golflengte van het licht dat erop valt) bepalen de afstand van het brandpunt tot de lens. Het hier gebruikte ontwerp focust rood licht op 1 mm van de lens.

Kwantumverbetering

Een uniek kenmerk is dat de focusefficiëntie afhankelijk is van kwantumeffecten in het WS2. Door deze effecten kan het materiaal efficiënt licht absorberen en opnieuw uitzenden op bepaalde golflengten. Dit geeft de lens het ingebouwde vermogen om binnenkomend licht efficiënter te focusseren bij deze golflengten.

Deze kwantumverbetering werkt als volgt. Ten eerste absorbeert WS2 licht door een elektron naar een hoger energieniveau te tillen. Dankzij de ultradunne structuur van het materiaal blijven het negatief geladen elektron en het positief geladen ‘gat’ dat het in het atoomrooster achterlaat met elkaar verbonden door de elektrostatische aantrekkingskracht tussen de twee. Het elektron en het gat vormen samen een exciton. Deze excitonen verdwijnen snel doordat het elektron en het gat weer samensmelten en licht uitzenden. De lens wordt efficiënter dankzij dit opnieuw uitgezonden licht .

De wetenschappers ontdekten een duidelijke piek in de lensefficiëntie voor de specifieke golflengten van het licht dat door de excitonen werd uitgezonden. Hoewel het effect al zichtbaar is bij kamertemperatuur, zijn de lenzen efficiënter als ze zijn afgekoeld. Excitonen werken namelijk beter bij lagere temperaturen.

Augmented reality

Een ander uniek kenmerk van de lens is dat, hoewel een deel van het licht een fel brandpunt vormt, het meeste licht er ongeroerd doorheen gaat. “De lens kan goed gebruikt worden in toepassingen waarbij het zicht door de lens heen niet verstoord mag worden, maar er wel een klein deel van het licht kan worden afgetapt om informatie te verzamelen. Dit maakt zo’n lens perfect voor brillen voor bijvoorbeeld augmented reality”, zegt Jorik van de Groep, een van de auteurs van de nieuwe publicatie.

De onderzoekers willen zich nu richten op het ontwerpen en testen van complexere en multifunctionele optische coatings waarvan de functie (zoals het buigen van licht) elektrisch kan worden aangepast. “Excitonen zijn heel gevoelig voor de ladingsdichtheid in het materiaal, en daardoor kunnen we de brekingsindex van het materiaal veranderen door een spanning aan te brengen”, zegt Van de Groep.

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *