EO

Grafeen krijgt concurrent: molybdeniet

31 januari 2012 om 15:45 uur

Zwitserse onderzoekers experimenteren met een nieuw materiaal dat voor het verkleinen van geïntegreerde schakelingen mogelijk nog geschikter is dan grafeen. Zij bouwden met succes logicaschakelingen met atoomdikke vellen molybdeniet. Het materiaal zou een serieuze concurrent zijn voor grafeen, een eveneens atoomdik materiaal dat de tekortkomingen van silicium kan ondervangen.

 

Het is belangrijk om te zoeken naar alternatieven voor de siliciumtechnologie. Het was jarenlang mogelijk om de prestaties van chips te verbeteren door de componenten op de chip steeds verder te verkleinen, maar die miniaturisatie begint nu tegen grenzen aan te lopen. Dit jaar zijn er chips op de markt met structuren van 22 nanometer en op dergelijke kleine schaal krijgt de siliciumtechnologie te kampen met problemen als oxidatie en, ten gevolge daarvan,  energieverlies.

 

Met molybdeniet, of MoS2 kan elektronica worden verkleind zonder dat zulke problemen optreden, zegt professor  Andras Kis, leider van een onderzoeksteam op het Zwitserse Federale Technologie-instituut EPFL in Lausanne. Zij werken aan de vervaardiging van geïntegreerde logicaschakelingen met vellen molybdeniet. Deze vellen zijn 0,65 nanometer dik en ongeveer 10 meter breed. Ze zijn ‘afgepulkt' van kristallen natuurlijk voorkomend molybdeniet. Van de vellen zijn transistoren gemaakt door ze op een silicium wafer aan te brengen en gouden elektrische verbindingen  aan te brengen.

 

Plakband

Bij het verkrijgen van de molybdenietlaag werd op dezelfde manier gewerkt als bij het maken van grafeen: de EPFL-onderzoekers gebruikten plakband om een nanolaag van een stuk molybdeniet af te pellen. Het voordeel is dat de elektronenmobiliteit in een laag MoS2 van 0,65 nm dikte gelijk is aan die van een monolaag silicium van 2 nm dik: namelijk 200 cm2/Vs. "In het laboratorium haalden we zelfs 800 cm2/Vs", aldus professor Kis. Op dit punt verliest molybdeniet de concurrentie met grafeen nog: een grafeenlaag kan 0,35 nm  dik zijn.

 

Onderzoekers die speuren  naar alternatieven voor silicium gebruiken al jaren grafeen. Er zijn al prototype-transistoren mee gemaakt die op een veel hogere snelheid kunnen werken dan silicium transistoren. "Maar molybdeniet heeft een cruciaal voordeel", zegt Kis. "Het mooie van dit materiaal is dat het soms stroom kan geleiden en soms niet." Om silicium in elektronica te vervangen is een materiaal nodig dat zowel geleidend als niet-geleidend kan zijn, om logische enen en nullen te kunnen maken. Dat wordt mogelijk door een elektrische eigenschap die ‘bandgap'  of bandkloof wordt genoemd. Molybdeniet heeft van nature een bandkloof die geschikt is voor gebruik in elektronica en grafeen heeft dat niet. Om grafeen de geschikte bandkloof te geven zijn complexe technieken nodig, zoals het stapelen van lagen, koelen tot lage temperatuur of uitsnijden in zeer precieze vormen.  

 

"Iedereen had het maar over grafeen, grafeen, grafeen,"zegt Kis, "dus wij wilden eens naar iets anders kijken." Hoewel het team gebruik maakte van natuurlijk molybdeniet, maar het kan ook eenvoudig worden gemaakt door het metaal molybdeen, dat veel wordt gebruikt in de staalindustrie, te laten reageren met zwavel.

 

Mix & Match

James Hone bestudeert op de Columbia University zowel grafeen als molybdeniet. Hij zegt dat het Zwitserse team goed werk heeft verricht bij het vinden van een manier om elektronen vanuit de gouden elektrodes vrij in het molybdentiet te laten stromen. De twee materialen maken van nature geen goed contact. Home: "We beginnen in te zien dat het pas echt leuk wordt als we beide 2D-materialen gaan ‘mixen en matchen' op verschillende substraten voor verschillende functionaliteit. Het  gebruik van molybdeniet is al een tijd geleden beschreven, maar nu raken steeds meer mensen geïnteresseerd; de ontwikkelingen gaan zo snel".  

 

Video's

Barrel rolls en nose dives

Barrel rolls en nose dives

Piloot Aaron Fitzgerald van het Red Bull Air Force team, laat in deze video zien dat hij beschikt…

Trillingsdempingstechnologie volgens Edd China

Trillingsdempingstechnologie volgens Edd China

Sandvik Coromant heeft ingenieur en uitvinder Edd China gestrikt om de wetenschap achter gestemde …

Bettink Service Team heeft zijn wereldwijde windmolens binnen handbereik

Bettink Service Team heeft zijn wereldwijde windmolens binnen handbereik

Bettink Service Team gaat waar de wind hen drijft. Ze beheren windmolens verspreid over de wereld,…

Coming up: dynamic inclinometer

Coming up: dynamic inclinometer

Ook onder dynamische omstandigheden moet u kunnen vertrouwen op een betrouwbare hoekmeting. Een…

Piepkleine ‘springbot’ klaar voor de wijde wereld

Piepkleine ‘springbot’ klaar voor de wijde wereld

De piepkleine springende robot Salto heeft geleerd om zichzelf overeind te houden, zonder feedback…

Meer videos »

Laatste nieuws

SER bepleit regionale aanpak voor toekomstgerichte industrie

SER bepleit regionale aanpak voor toekomstgerichte industrie

De Nederlandse industrie moet de komende jaren versneld innoveren, inspelen op de toekomstkansen en de kans krijgen om zich te ontwikkelen tot de wereldtop in de energietransitie. Dat biedt de beste garantie op voldoende…

Student 3D-print eigen armprothese

Student 3D-print eigen armprothese

De Amerikaanse engineeringstudent A.J. Bafetti heeft een mooie onderarmprothese voor zichtzelf ge3D-print. De student aan het Tidewater Community College in Virginia is zonder arm geboren doordat deze in de baarmoeder…

Met een zelfgebouwde raket de ruimte in

Met een zelfgebouwde raket de ruimte in

Veel jongetjes dromen ervan – en sommige doen het ook. Een raket bouwen om de ruimte in te schieten. De studenten van Delft Aerospace Rocket Engineering (Dare) denken dit te kunnen bereiken met de vierde versie van hun…

Meer nieuws »

Gratis nieuwsbrief

EOL

 

Gratis nieuwsbrief

safety update
 

Product van de maand

RSS
Groot bereik - wereldwijde toepassing - veilige gegevensoverdracht

Schmersal lanceert nieuw veiligheidslichtscherm met Bluetooth-interface Voor het eerst lanceert de Schmersal-groep een...

Agenda

20 juni 2019, Veldhoven

Business Software Event 2019

Het Business Software Event staat in het teken van ‘Business Software voor de maakindustrie - uw...

20 juni 2019, Eindhoven

Holst Centre Innovation Day

Tijdens deze dag wordt het effect van technologie op het dagelijks leven onderzocht

21 juni 2019, Den Haag

Nederlandse conferentie voor Elektrochemische Conversie & Materialen (ECCM)

Het is duidelijk dat hernieuwbare elektriciteit in ons toekomstige energiesysteem een hoofdrol zal spelen...

Meer agendapunten »