Hoe kies je de juiste kleur van een werk- en hoofdschakelaar van een machine?

Mag een hoofd-/werkschakelaar rood met geel gekleurd zijn? Zo ja, wanneer dient een zwarte werkschakelaar of hoofdschakelaar toegepast te worden?

Casus

Bij ons bedrijf zijn er diverse bestaande machines die een hoofd-/werkschakelaar (draaischakelaar) met een rood-gele kleur hebben en er zijn ook machines met een zwart of grijs gekleurde hoofdschakelaar.

Hoofd-werkschakelaar met scheidingsfunctie (links) en een hoofd-werkschakelaar met scheidings- en noodstopfunctie (rechts).

Bron plaatje: https://www.eaton.com/nl/nl-nl/catalog/industrial-control–drives–automation—sensors/j-range-enclosed-switch-disconnectors.html

Er zijn ook productielijnen waar een apart noodstopcircuit met normale slagknoppen (rood-geel) aanwezig is, terwijl er op de schakelkast van sommige deelmachines ook nog een rood-gele hoofdschakelaar zit en bij sommige motoren een rood-gele werkschakelaar aanwezig is.

Er gaan nu stemmen op om alle hoofd-/werkschakelaars zwart-grijs te gaan maken, maar anderen geven aan dat rood-geel ook is toegestaan volgens de norm.

Vraag

Mag een hoofd-/werkschakelaar ROOD met GEEL gekleurd zijn? Zo ja, wanneer dient een zwarte werkschakelaar of hoofdschakelaar toegepast te worden?

Antwoord

De geharmoniseerde norm EN 60204-1:2018; Veiligheid van machines – Elektrische uitrusting van machines – Deel 1: Algemene eisen, zegt het volgende over de uitvoering van een noodstoptoestel:

10.7 Noodstoptoestellen
10.7.1 Plaats van noodstoptoestellen
Noodstoptoestellen moeten gemakkelijk bereikbaar zijn.
Noodstoptoestellen moeten zijn aangebracht op elke plaats vanwaar de inwerkingstelling van een noodstop vereist kan zijn.
Er kunnen zich omstandigheden voordoen waarin verwarring kan optreden tussen actieve en passieve noodstoptoestellen, bijvoorbeeld doordat het bedieningsstation is ontkoppeld of op andere wijze is uitgeschakeld. In dergelijke gevallen moeten voorzieningen zijn getroffen (bijvoorbeeld ontwerp en gebruiksinformatie) om verwarring tot een minimum te beperken.

10.7.2 Typen noodstoptoestellen
Er bestaan onder andere de volgende typen noodstoptoestellen:
— een drukknoptoestel dat met de handpalm of de vuist wordt ingedrukt (bijvoorbeeld een paddenstoelvormige knop);
— een trekkoordschakelaar;
— een voetschakelaar zonder mechanische afscherming.
De toestellen moeten in overeenstemming zijn met IEC 60947-5-5.

10.7.3 Bediening van de netscheider als noodstoptoestel
Waar een stopfunctie van stopcategorie 0 toereikend is, mag de netscheider worden gebruikt als noodstoptoestel, waar:
— deze voor het bedieningspersoneel gemakkelijk toegankelijk is, en
— de uitvoering ervan is als beschreven in 5.3.2 a), b), c) of d).
Waar de netscheider ook voor noodgebruik is bedoeld, moeten de kleuren in overeenstemming zijn met 10.2.1.

Conclusie

Je hebt dus eigenlijk bij machines twee opties:

1) De kleur van een hoofdschakelaar/werkschakelaar met noodstopfunctie is rood-geel. Dit pas je vaak alleen toe bij kleine standalone machines, waarbij de noodstop in stopcategorie 0 (ongecontroleerd stoppen) kan worden uitgevoerd. Dit omdat grotere machines en lijnen, vaak meerdere hoofdschakelaars (die niet allemaal hetzelfde werken) hebben en voor de noodstopfunctie een speciaal noodstopcircuit aanwezig is.

2) De kleur van de een hoofdschakelaar/werkschakelaar zonder noodstopfunctie is zwart. Dit pas je toe als er al een noodstopcircuit op de machines of productielijn aanwezig is. Een noodstopcircuit zal in veel gevallen tegenwoordig ook aandrijvingen met een stopcategorie 1 (gecontroleerde stop) hebben, waarbij eerst geremd wordt en daarna afgeschakeld.
Bij grote standalone machines en productielijnen is de enig mogelijke keuze optie 2, omdat niet kan worden voldaan aan par. 10.7.3. van de norm EN 60204-1.

Bovenstaand antwoord is afkomstig van FUSACON B.V. https://www.fusacon.nl/