Het vergeten kabelbaanongeluk van Vaujany

Haastige spoed is zelden goed, zeker bij zoiets als de constructie van een skilift/kabelbaan. Door tijdsdruk, ontwerpblunders en bestuurlijke overmoed gebeurde in januari 1989 bij het Franse bergdorp Vaujany een van de ernstigste liftongelukken uit de Alpen. Acht technici kwamen om toen een cabine van de gloednieuwe verbindingslift naar Alpe d’Huez losbrak en 200 meter naar beneden stortte.

Eind jaren tachtig wilde het kleine Vaujany profiteren van de groeiende ski-industrie. Dankzij de nieuwe stuwdam bij het dorp stroomden er ineens miljoenen euro’s per jaar de dorpskas binnen. De burgemeester besloot dat het dorp snel een grote sprong moest maken: een directe aansluiting op het machtige Alpe d’Huez moest Vaujany omvormen tot toegangspoort van een modern skigebied.
Er was haast. De in 1986 ingevoerde Loi Montagne maakte nieuwe liftprojecten steeds moeilijker, en een afwijzing van de verbinding dreigde. Daarom moest de bouw razendsnel. Liftbouwer Poma beloofde iets wat technisch nauwelijks realistisch was: een megacabinebaan ontwikkelen in slechts negen maanden. Volgens andere producenten moest je daar minstens twee jaar voor rekenen.

Het ongeluk– 13 januari 1989

Een week voor de geplande opening maakten acht technici een test¬rit met de Dôme des Petites Rousses-baan. Net voor het bergstation brak de cabine van de ophanging en viel honderden meters naar beneden. Alle inzittenden — jonge monteurs tussen de 18 en 31 jaar — waren op slag dood. Reddingswerkers spreken er decennia later nog steeds niet graag over. Wat ze aantroffen was gruwelijk.

Ernstige constructiefouten

Het onderzoek wees op een reeks ernstige fouten:

• De ophanging van de cabine was gebaseerd op een ontwerp van de Zwitserse firma Habegger, dat Poma niet alleen kopieerde maar ook structureel verzwakte.
• De gebruikte bouten en zekeringspinnen waren ondergedimensioneerd en niet getest voor de krachten die ze moesten opvangen.
• De werkplaats kampte met grote tijdsdruk en organisatorische chaos; technici meldden al vóór het ongeluk ongewone geluiden, slippende loopwerken en herhaalde noodtests.
• Experts concludeerden dat basisprincipes van mechanica waren genegeerd. Het was volgens hen niet de vraag óf er een cabine zou vallen, maar wanneer.

Straffen en gevolgen

Poma-directie en ontwerpingenieurs kregen geldboetes en voorwaardelijke gevangenisstraffen. De politieke verantwoordelijkheid kwam later alsnog in beeld: de burgemeesters van Vaujany en Alpe d’Huez ontvingen in de jaren negentig onvoorwaardelijke celstraffen wegens corruptie en het verkeerd inzetten van overheidsgeld rond het project.
De lift werd aangepast en is nog decennia blijven draaien. Vaujany investeerde sindsdien opnieuw tientallen miljoenen in moderne liften en is vandaag een technisch goed uitgerust satellietgebied van Alpe d’Huez. Economisch floreert het dorp dankzij de waterkrachtinkomsten. Maar sociaal veranderde het dorp blijvend: veel oorspronkelijke bewoners zijn vertrokken, de school sloot en de gemeenschap werd nooit meer zoals voorheen.
In Vaujany herinnert alleen een kleine, onopvallende gedenksteen nog aan het ongeluk – een gebeurtenis waarover men in het dorp liever zwijgt, maar die in de geschiedenis van de liftbouw scherp blijft steken.

Lees het volledige artikel op: https://www.wintersport.nl/weblog/bericht/475814/het-vergeten-liftongeluk-van-vaujany